TEKNİK REHBER
Vana Standartları Rehberi: API, ASME, EN ve BS Karşılaştırması
Endüstriyel vana şartnamelerinde genellikle dört katman standart bulunur: ürün tasarım standardı (ör. API 600, API 6D), basınç–sıcaklık ve malzeme standardı (ASME B16.34), bağlantı ve boy ölçüsü standartları (ASME B16.5, B16.10, EN 1092-1, EN 558) ve test standardı (API 598, EN 12266-1). Bu rehber, en sık karşılaşılan standartların neyi kapsadığını ve teklif isterken nasıl belirtileceğini özetler.
Ürün (tasarım) standartları
| Standart | Kapsam | Tipik kullanım |
|---|---|---|
| API 6D | Boru hattı ve tesis vanaları (küresel, sürgülü, tapalı, çekvalf); DBB/DIB tanımları | Doğalgaz ve petrol boru hatları, istasyonlar |
| API 600 / ISO 10434 | Cıvatalı kapaklı çelik sürgülü vanalar | Rafineri ve petrokimya proses hatları |
| API 602 | DN100 ve altı kompakt çelik sürgülü, glob ve çekvalfler | Küçük çaplı yüksek basınç hatları |
| API 603 | Korozyona dayanıklı, cıvatalı kapaklı sürgülü vanalar | Paslanmaz ve korozif servisler |
| API 608 / ISO 17292 | Metal küresel vanalar | Tesis içi proses hatları |
| API 609 | Kelebek vanalar (Kategori A ve B) | Yüksek performanslı ve eksantrik kelebek vanalar |
| API 594 | Flanşlı, lug, wafer ve kaynak ağızlı çekvalfler | Çift klapeli ve klapeli çekvalfler |
| API 599 | Metal tapalı vanalar | Hidrokarbon ve gaz servisleri |
| BS 1873 / BS 1868 | Çelik glob ve çelik çekvalfler (İngiliz standartları) | Petrokimya ve enerji tesisleri |
| BS 6364 / ISO 28921-1 | Kriyojenik ve düşük sıcaklık vanaları | LNG ve endüstriyel gaz |
| MSS SP-81 | Paslanmaz, kapaksız bıçaklı sürgülü vanalar | Çamur, selüloz ve atık su hatları |
Basınç sınıfı, malzeme ve ölçü standartları
- ASME B16.34: Vanaların basınç–sıcaklık sınıflarını, malzeme gruplarını ve minimum et kalınlıklarını tanımlar. Aynı Class 300 vana, WCB ve CF8M gövdede farklı sıcaklıklarda farklı basınçlara izin verir.
- ASME B16.10: Vana boy (face-to-face / end-to-end) ölçüleri.
- ASME B16.5 / B16.47: NPS 24’e kadar ve üzerindeki flanşlar; B16.47’de Seri A ve Seri B delik ölçüleri birbirinden farklıdır.
- ASME B16.25 / B16.11: Kaynak ağzı hazırlığı ve soket kaynaklı/dişli bağlantılar.
- EN 1092-1: PN sınıflı çelik flanşlar (PN16, PN25, PN40 vb.).
- EN 558: Avrupa tipi vanaların boy ölçüleri (seri numaralarıyla).
ASME ve EN flanşları birbirinin yerine takılamaz. Class 150 bir vana, PN16 bir flanşa delik ölçüleri uymadığı için doğrudan bağlanamaz; siparişte flanş standardı mutlaka belirtilmelidir.
Test ve sertifika standartları
- API 598 / EN 12266-1: Gövde, yuva ve üst yuva basınç testleri ile izin verilen kaçak miktarları.
- API 607 / ISO 10497: Çeyrek tur ve yumuşak yuvalı vanalarda yangın tip testi; API 6FA boru hattı vanaları için.
- ISO 15848-1, API 624, API 641: Mil sızdırmazlığında kaçak (fugitive) emisyon tip testleri.
- EN 10204: Muayene belgesi türleri (2.1, 2.2, 3.1, 3.2).
- NACE MR0175 / ISO 15156, NACE MR0103: H₂S içeren (ekşi) servislerde malzeme ve sertlik gereklilikleri.
Teklif isterken standardı nasıl yazmalı?
Her kalem için en az şu satırı belirtmek belirsizliği ortadan kaldırır: vana tipi – tasarım standardı – çap – basınç sınıfı – bağlantı ve flanş standardı – gövde/trim malzemesi – çalıştırma – test standardı – belge seviyesi. Örnek: “Sürgülü vana, API 600, 6″, Class 300, RF ASME B16.5, WCB / Trim 8, el çarkı, API 598, EN 10204 3.1”.
Sık Sorulan Sorular
API 6D ile API 600 arasındaki fark nedir?
API 6D boru hattı ve tesis vanalarını (küresel, sürgülü, tapalı, çekvalf) kapsayan bir şartnamedir; DBB/DIB gibi boru hattı fonksiyonlarını ve ek testleri tanımlar. API 600 ise rafineri ve petrokimya proses hatlarında kullanılan cıvatalı kapaklı çelik sürgülü vanalara özgüdür.
ASME B16.34 neyi belirler?
Vanaların basınç–sıcaklık sınıflarını (Class 150–4500), malzeme gruplarını, minimum et kalınlıklarını ve bazı test gerekliliklerini belirler. Bir vananın belirli bir sıcaklıkta kaç bar basınca dayanabileceği bu standardın tablolarından okunur.
EN ve ASME flanşlar birbirine takılır mı?
Hayır. PN (EN 1092-1) ve Class (ASME B16.5) flanşların cıvata sayısı, cıvata çemberi çapı ve delik ölçüleri farklıdır. Siparişte flanş standardı açıkça yazılmalıdır.
Diğer rehberler
Class ve PN Basınç Sınıfları
ASME Class 150–2500 ile PN16–PN420 karşılaştırması, WCB vanalarda bar cinsinden izin verilen basınç, sıcaklıkla düşüş…
İncele →Vana Malzemeleri Rehberi
Döküm ve dövme vana malzemeleri, EN karşılıkları ve kullanım aralıkları: WCB/A105, LCC/LF2, WC6/WC9, CF8M/F316, dubleks…
İncele →Vana Testleri ve Sertifikaları
API 598 ve EN 12266-1 basınç testleri, test basınçları, EN 10204 2.2 / 3.1 / 3.2 belgeleri, yangın testi, PMI ve…
İncele →Projeniz için teklif alın
Vana listenizi, datasheet’inizi veya teknik şartnamenizi gönderin. Standart, malzeme ve belge gereksinimlerine göre değerlendirip kalem bazında teklif hazırlayalım; şartnameden sapma varsa teklifte açıkça belirtiriz.
Teklif İste