ENDÜSTRİYEL VANALAR

Endüstriyel Küresel Vanalar: API 6D, Trunnion ve Fire-Safe

Küresel vana, ortası delik bir kürenin 90° dönmesiyle akışı açan veya kesen çeyrek tur vanadır. Endüstride iki ana tip kullanılır: küçük ve orta çaplarda yüzer (floating) küresel vana, büyük çap ve yüksek basınçta ise küresi alt ve üst millerle taşınan trunnion küresel vana. API 6D ve ISO 17292’ye göre üretilmiş, gerektiğinde API 607 yangın testli küresel vanaları projenizin şartnamesine göre tedarik ediyoruz.

API 6DISO 17292API 607 / ISO 10497ASME B16.34Class 150–2500

Teklif İsteTüm vana çeşitleri

Ürün serileri

Küresel vana tipleri

Yüzer (floating) küresel vana

Küre sabitlenmemiştir; kapalı konumda hat basıncı küreyi akış aşağısındaki yuvaya bastırır ve sızdırmazlığı bu kuvvet sağlar. Yapısı basit ve ekonomiktir; genellikle ½”–10″ (DN15–DN250) çaplarda, 2 veya 3 parçalı gövdeyle, tam geçişli ya da redüksiyonlu üretilir. Çap ve basınç büyüdükçe küreye gelen kuvvet ve dolayısıyla çalıştırma torku hızla artar.

Trunnion küresel vana

Küre alt ve üst millerle yataklanır; sızdırmazlığı küreye yay ve hat basıncıyla yaslanan hareketli yuvalar sağlar. Tork düşük kalır, bu yüzden 2″–60″ (DN50–DN1500) gibi büyük çaplarda ve Class 600–2500 gibi yüksek basınç sınıflarında tercih edilir. Çift blok ve tahliye (DBB/DIB) fonksiyonu, gövde boşluğu tahliyesi ve acil durum sızdırmazlık macunu enjeksiyonu gibi boru hattı özellikleri bu tipte bulunur.

Dövme çelik trunnion küresel vana

Yüksek basınçlı (Class 900–2500) ve kompakt montaj gereken hatlarda gövde, döküm yerine dövme malzemeden (A105N, LF2, F316, F51) üretilir. Dövme yapı iç boşluk ve döküm kusuru riskini ortadan kaldırır.

Fire-safe (yangına dayanıklı) küresel vana

Yumuşak yuvalar yangında yandığında kürenin metal yuvaya oturmasıyla sızdırmazlığın belirli sınırlar içinde korunduğu tasarımdır. API 607 veya ISO 10497’ye göre tip testinden geçmiş olmalıdır; hidrokarbon ve yanıcı gaz hatlarında genellikle şartnamede zorunludur.

Metal oturmalı küresel vana

Aşındırıcı partikül içeren, yüksek sıcaklıktaki veya yumuşak yuvanın dayanamayacağı akışkanlarda küre ve yuvalar tungsten karbür, krom karbür veya Stellite gibi sert kaplamalarla üretilir.

Teknik özellikler

Standartlar

• API 6D (ISO 14313 tabanlı): Boru hattı ve tesis vanaları; DBB/DIB tanımları, yuva testleri ve dokümantasyon gereklilikleri.
• ISO 17292: Petrol, petrokimya ve ilgili endüstrilerde proses hatlarına yönelik metal küresel vanalar.
• ASME B16.34: Basınç–sıcaklık sınıfları, et kalınlıkları ve malzeme gruplarına göre gövde tasarımı.
• API 607 / ISO 10497: Çeyrek tur vanalarda yangın tip testi.
• API 598 / EN 12266-1: Gövde ve yuva basınç testleri.
• ISO 15848-1 / API 641: Mil sızdırmazlığında kaçak (fugitive) emisyon sınıflandırması.
• ASME B16.10 / ASME B16.5 / EN 1092-1: Boy ölçüleri ve flanş bağlantıları.

Kullanım alanları

• Rafineri ve petrokimya proses, yakıt ve hidrokarbon hatları
• Doğalgaz iletim, dağıtım ve ölçüm istasyonları
• Enerji santrali yardımcı sistemleri ve yakıt hatları
• Kimya tesislerinde korozif akışkanlar (paslanmaz ve özel alaşımlı gövdeler)
• LNG ve endüstriyel gaz tesisleri (uzatılmış milli kriyojenik tipler)

Seçim kontrol listesi

1. Akışkan, çalışma ve tasarım basıncı/sıcaklığı: basınç sınıfını ASME B16.34 tablolarından malzemeye göre doğrulayın.
2. Yüzer mi trunnion mu: genel pratikte Class 150–300’de yaklaşık 6″–8″ üzerinde, Class 600 ve üzerinde daha küçük çaplardan itibaren trunnion tercih edilir; kesin sınırı üreticinin tork hesabı belirler.
3. Tam geçiş mi redüksiyonlu mu: pig geçişi ve düşük basınç kaybı gerekiyorsa tam geçiş.
4. Yuva malzemesi: PTFE, RPTFE, PEEK, Devlon/naylon veya metal; sıcaklık ve basınç sınırlarını kontrol edin.
5. Yangın testi (API 607), antistatik tasarım ve kaçak emisyon sınıfı (ISO 15848-1) istenip istenmediği.
6. H₂S içeren servislerde NACE MR0175 / ISO 15156 ve istenen sertifika seviyesi (EN 10204 3.1 veya 3.2).
7. Çalıştırma: kol, redüktör veya aktüatör; ISO 5211 tabla ve gerekiyorsa ATEX uyumu.

Belge ve Test Paketi

Endüstriyel projelerde vananın kendisi kadar belge paketinin eksiksiz olması da önemlidir. Her siparişte hangi belgelerin verileceğini teklif aşamasında kalem bazında netleştiririz:

• EN 10204 3.1 malzeme sertifikası (gövde, kapak, küre/disk/kama, mil gibi basınç taşıyan ve ıslanan parçalar için ısıl işlem numarasıyla izlenebilir)
• EN 10204 3.2: talep halinde bağımsız gözetim kuruluşu şahitliğinde
• Basınç testi raporları: API 598 veya EN 12266-1’e göre gövde (shell), yuva (seat) ve gerekiyorsa gaz testleri
• Yangın testi (fire-safe) sertifikası: API 607 / ISO 10497 tip testli tasarımlarda
• PMI (pozitif malzeme tanımlama) raporu: alaşımlı ve paslanmaz malzemelerde
• Boyut, görsel muayene ve boya kalınlığı raporları
• CE uygunluk beyanı: Basınçlı Ekipmanlar Yönetmeliği (2014/68/AB) kapsamına giren ürünlerde
• NACE MR0175 / ISO 15156 uygunluk beyanı: H₂S içeren (ekşi) servisler için

Kullanıldığı uygulama alanları

Sık Sorulan Sorular

Yüzer (floating) ve trunnion küresel vana arasındaki fark nedir?

Yüzer vanada küre serbesttir ve hat basıncıyla akış aşağısındaki yuvaya bastırılarak sızdırmazlık sağlar; basit ve ekonomiktir ama çap ve basınç arttıkça tork çok yükselir. Trunnion vanada küre millerle sabitlenir, yuvalar küreye yaslanır; tork düşük kalır ve büyük çap/yüksek basınç ile DBB gibi boru hattı fonksiyonları için uygundur.

API 6D ile ISO 17292 arasındaki fark nedir?

API 6D boru hattı ve tesis vanaları için daha kapsamlı bir şartnamedir; DBB/DIB tanımları, ek yuva testleri ve dokümantasyon gereklilikleri içerir. ISO 17292 ise petrol, petrokimya ve ilgili endüstrilerde tesis içi proses hatlarında kullanılan metal küresel vanalara yöneliktir. Şartnamenizde hangisi yazıyorsa teklif ve test planını ona göre hazırlarız.

Fire-safe küresel vana ne demektir?

API 607 veya ISO 10497’ye göre yangın tip testinden geçmiş tasarımdır. Yangında yumuşak yuvalar yanıp yok olsa bile küre metal yuvaya oturur ve dış sızıntı ile iç kaçak standartta tanımlı sınırlar içinde kalır. Tip testi tasarım ailesine verilir; sipariş edilen vananın test edilen tasarım kapsamında olduğu sertifikayla gösterilir.

Küresel vana ile debi ayarı (kısma) yapılabilir mi?

Standart küresel vanalar tam açık veya tam kapalı çalışmak üzere tasarlanır. Kısmi açıklıkta yüksek hızlı akış yumuşak yuvayı aşındırır. Debi ayarı gerekiyorsa glob vana veya V-portlu kontrol küresel vanası daha doğru seçimdir.

Hangi belgeler veriliyor?

Standart pakette EN 10204 3.1 malzeme sertifikası ve API 598 / EN 12266-1 basınç testi raporları yer alır. Fire-safe tasarımlarda yangın testi sertifikası, alaşımlı malzemelerde PMI raporu, talep halinde EN 10204 3.2 ve NACE MR0175 uygunluk beyanı eklenir.

İlgili ürün grupları

Projeniz için teklif alın

Vana listenizi, datasheet’inizi veya teknik şartnamenizi gönderin. Standart, malzeme ve belge gereksinimlerine göre değerlendirip kalem bazında teklif hazırlayalım; şartnameden sapma varsa teklifte açıkça belirtiriz.

Teklif İste